Informatie jongere

Het is niet altijd gemakkelijk om alle stappen in de jeugdhulp alleen te zetten. Vaak zullen je ouders je daarin ondersteunen. Maar soms gebeurt dit niet, wil je dat liever niet of hebben je ouders andere belangen. Volgens het decreet rechtspositie van de minderjarige in de integrale jeugdhulp heb jij als kind of jongere tot 18 jaar die jeugdhulp krijgt, recht op bijstand van een vertrouwenspersoon.

Wat is een vertrouwenspersoon?

Als je aanklopt bij een hulpverleningsorganisatie (zoals een JAC of CLB), of als je bijvoorbeeld begeleid wordt door een dagcentrum of verblijft in een voorziening, dan mag je steeds iemand meebrengen die jij vertrouwt en bij wie jij je goed voelt. Die persoon is dan je vertrouwenspersoon.

Een vertrouwenspersoon zal je steunen waar het kan en helpen verwoorden wat jij niet gezegd krijgt. Hij ondersteunt je ook bij de uitoefening van je andere rechten, zoals:

  • het recht op informatie;
  • het recht op toegang tot je dossier;
  • het klachtrecht;
  • ...

Je hebt altijd recht op een vertrouwenspersoon maar je bent niet verplicht om er één aan te duiden.

Ook de persoon die jij zou willen kiezen als vertrouwenspersoon is niet verplicht om die opdracht te aanvaarden en jouw vertrouwenspersoon te worden. Voor de steun die je vertrouwenspersoon je geeft, wordt hij trouwens niet betaald. Hij heeft ook geen recht op verlof wanneer hij je bijstaat tijdens zijn werkuren.

Wie kiezen?

Jij mag je vertrouwenspersoon zelf kiezen. Al moet die wel aan een aantal voorwaarden voldoen:

  • hij is meerderjarig (+18 jaar);

hij heeft niets te maken met de hulp die je nu krijgt;

Je ouders of inwonende gezinsleden kunnen dus niet jouw vertrouwenspersoon zijn, maar een ver familielid dat niet betrokken is bij de jeugdhulp wel. Ook jouw individuele begeleider kan jouw vertrouwenspersoon niet worden, maar de begeleider van een andere leefgroep of een leerkracht van school wel.

hij kan een blanco uittreksel uit het strafregister (model 2) voorleggen.

Dit  is een officieel document dat je vertrouwenspersoon moet aanvragen bij zijn gemeente.

Je kiest best iemand met wie je een goede band hebt. Zoals je tante, een meerderjarige vriend(in), een leerkracht, een leider uit de jeugdbeweging of de werkgever tijdens je vakantiejob. Het kan ook iemand zijn die in het verleden belangrijk voor je was, maar met wie je nu misschien minder contact hebt. Bijvoorbeeld een buurvrouw die op je paste na school, een meester bij wie je vroeger in de klas zat en die altijd voor je klaar stond ...

Wil je graag een vertrouwenspersoon maar vind je het moeilijk om er één te vinden of te kiezen? Vraag dan raad aan je hulpverlener of begeleider. Hij kan samen met jou bekijken wie in aanmerking komt om je vertrouwenspersoon te zijn. Hij kan je ook ondersteunen om die persoon aan te spreken.

Als de persoon die je kiest als vertrouwenspersoon aan alle voorwaarden voldoet, dan kunnen je hulpverleners deze vertrouwenspersoon niet weigeren.

Hoe werkt het?

Jij kiest zelf jouw vertrouwenspersoon (zolang hij aan de voorwaarden voldoet). Je vertrouwenspersoon heeft een aantal belangrijke rechten en mogelijkheden. Denk daarom goed na over wie jouw vertrouwenspersoon kan zijn!

Tip!
Zorg dat je de naam, het telefoonnummer en eventueel het e-mailadres van je vertrouwenspersoon kent. Zo kan je hem snel bereiken als je dat wilt!

In de folder over vertrouwenspersonen kan je ook jullie afspraken noteren.

Als je zelf je vertrouwenspersoon niet kan aanduiden (bijvoorbeeld omdat je te jong bent), dan kunnen je ouders een vertrouwenspersoon voor jou kiezen.

Soms hebben jij en je ouders verschillende belangen. Bijvoorbeeld wanneer je ouders je mishandelen, dan willen zij misschien dat niemand dit te weten komt omdat zij niet gestraft willen worden. Voor jou is het dan uiteraard wél belangrijk dat er hulp komt. In dat geval zal de organisatie die je helpt of de intersectorale toegangspoort, een vertrouwenspersoon kiezen voor jou. Deze vertrouwenspersoon kan dan ook jouw dossier inkijken in de plaats van je ouders.

Wanneer een persoon optreedt als vertrouwenspersoon moet hij zich als dusdanig bekend maken.

De hulpverlener moet bij een eerste contact met je vertrouwenspersoon - of als hij verneemt wie jouw vertrouwenspersoon is - controleren of die aan alle voorwaarden voldoet. Bij volgende contacten is het voldoende dat je vertrouwenspersoon zich kan identificeren (bijvoorbeeld door zijn identiteitskaart te tonen).

Je kan op elk moment beslissen dat je niet langer wil dat deze persoon jouw vertrouwenspersoon is, of iemand anders kiezen. Dat wordt dan in jouw dossier genoteerd.

Rechten en mogelijkheden

Je vertrouwenspersoon is er voor jou. Het is de bedoeling dat hij jou zo goed mogelijk bijstaat en ondersteunt. Bespreek daarom van bij het begin:

  • wat jij belangrijk vindt binnen jouw hulpverlening;
  • wat jouw mening is over bepaalde beslissingen;
  • hoe je denkt over de aanpak van sommige zaken.

Spreek ook duidelijk af met je vertrouwenspersoon wanneer je ondersteuning van hem verwacht, en wat jij wil dat hij wel of niet doet. Mag hij gesprekken voeren met hulpverleners zonder dat jij er bij bent? Mag hij je dossier inkijken? ...

Je vertrouwenspersoon kan, gedurende de hele periode dat je jeugdhulp krijgt, door jou of door jouw hulpverleners aangesproken worden over de hulp die je krijgt. Hij zal, indien jij dit wenst, steeds op de hoogte gebracht worden van alle nieuwe beslissingen in jouw hulpverlening. Je vertrouwenspersoon kan, als je hiermee akkoord gaat, zelf hulpverleners aanspreken en bemiddeling of cliëntoverleg aanvragen.

Je vertrouwenspersoon kan jouw dossier inkijken, samen met jou of alleen. Hij zal daarbij ook de informatie kunnen inzien die jouw hulpverleners en begeleiders jou niet vertelden. Het gaat dan om informatie die jou zou kunnen kwetsen én waarvan het niet echt nodig is dat je ervan op de hoogte bent.

Wat jij en hulpverleners bespreken met je vertrouwenspersoon is vertrouwelijk. Je vertrouwenspersoon heeft namelijk een geheimhoudingsplicht. Hij mag wat hij hoort over jou en jouw hulpverlening niet zomaar bespreken met mensen buiten de jeugdhulp.

Meer weten hierover? Lees de brochure over het beroepsgeheim.

Vertrouwenspersoon of steunfiguur?

Als je iemand wil kiezen in wie je veel vertrouwen hebt, maar die niet aan alle voorwaarden voor een vertrouwenspersoon voldoet (bijvoorbeeld je 16-jarige beste vriendin), dan moeten je hulpverleners die niet noodzakelijk weigeren (maar ze kunnen dit wel). Deze persoon wordt vaak vertrouwensfiguur of steunfiguur genoemd.

Deze persoon heeft niet dezelfde rechten en mogelijkheden als een officiële vertrouwenspersoon. Hij heeft bijvoorbeeld geen toegang tot je dossier. Hij heeft ook geen geheimhoudingsplicht, waardoor je hulpverleners niet zomaar alle vertrouwelijke informatie over jou mogen bespreken met deze persoon.

Samen kansen creëren; dat is het verhaal van de jeugdhulp in Vlaanderen. We geven kinderen,  jongeren en gezinnen een duwtje in de rug, zodat ze snel zelf verder kunnen. Ofwel bieden we, indien nodig, langdurige ondersteuning aan; op maat en met respect voor de keuzes van jongeren en hun ouders. We versterken op een positieve manier hun eigen krachten. Zo kan iedereen bij de start van zijn of haar leven volwaardig deelnemen, waarbij de samenleving er zelf ook op vooruit gaat.

Jongeren en hun ouders kunnen rechtstreeks aankloppen bij tal van diensten voor begeleiding en advies. Wie nood heeft aan meer intensieve ondersteuning, kan aangemeld worden bij de toegangspoort die de geschikte hulp toewijst. Loopt de hulp vast of wordt deze niet aanvaard? Dan kan een gemandateerde voorziening (Ondersteuningscentrum Jeugdzorg of Vertrouwenscentrum Kindermishandeling) de hulpverlening mee opvolgen of nieuwe hulp opstarten. Bij een onverwachte crisis staat een netwerk van diensten klaar. Als de hulpverlening moeilijk verloopt, kunnen overleg en bemiddeling een uitweg bieden.

De Vlaamse jeugdhulp verbindt delen van 6 administraties uit het welzijns- en onderwijslandschap, en geeft ruimte aan tal van partners binnen een breed netwerk van professionals. Jongeren en hun ouders maken structureel deel uit van het beleid. Jeugdhulp bereikt elk jaar een paar honderdduizend kinderen en jongeren in Vlaanderen. Meer info: www.jongerenwelzijn.be, www.vaph.be, www.kindengezin.be, www.departementwvg.be, www.zorgengezondheid.be, onderwijs en vorming.

Deze tekst wordt vervangen.