Informatie ouders

Voor kinderen en jongeren is het niet altijd gemakkelijk om alle stappen in en naar de jeugdhulp alleen te zetten. Vaak zal je als ouder je minderjarige zoon of dochter hierin ondersteunen. Maar soms gebeurt dit niet, wil je kind dat liever niet of hebben jullie andere belangen. Daarom kan een minderjarige – ongeacht zijn leeftijd - zich laten bijstaan door een vertrouwenspersoon.

Dat is bepaald door het decreet Rechtspositie van de minderjarige in de integrale jeugdhulp. Het decreet somt alle rechten van minderjarigen in de jeugdhulp op.

Wat is een vertrouwenspersoon?

De minderjarige kan beroep doen op een vertrouwenspersoon om hem te vergezellen naar alle contacten met jeugdhulpverleners, en om hem te ondersteunen bij het uitoefenen van zijn rechten, zoals:

  • het recht op informatie en participatie;
  • het recht op toegang tot het dossier;
  • het klachtrecht;
  •  ...

Een vertrouwenspersoon is in de eerste plaats iemand bij wie je kind zich goed voelt, en met wie hij een vertrouwensband heeft.

Het gaat om een recht, geen plicht. Een jongere is dus niet verplicht om een vertrouwenspersoon aan te duiden of te hebben. Ook is niemand verplicht om een aanduiding als vertrouwenspersoon te aanvaarden en een minderjarige bij te staan binnen de jeugdhulpverlening.

De vertrouwenspersoon wordt trouwens niet betaald voor zijn steun. Hij heeft ook geen recht op verlof wanneer hij je kind bijstaat tijdens zijn werkuren.

Hoe werkt het?

De minderjarige kiest zelf een vertrouwenspersoon.

Je kind kiest best iemand met wie hij een goede band heeft. Bv. een familielid, meerderjarige vriend(in), een leerkracht, of leider uit de jeugdbeweging ... Het kan ook iemand zijn die in het verleden belangrijk was voor hem maar met wie hij nu minder contact heeft. Een buurvrouw die oppaste na school, een vroegere meester die altijd voor hem klaar stond ...

Wanneer je kind het moeilijk vindt om een vertrouwenspersoon in zijn omgeving te vinden of te kiezen, kan hij vragen aan zijn hulpverleners of begeleiders om hem hiermee te helpen.

Wanneer een persoon optreedt als vertrouwenspersoon, moet hij zich ook zo legitimeren.

Een vertrouwenspersoon moet aan vier wettelijke voorwaarden voldoen:

1. Hij is aangeduid door de minderjarige zelf;

Uitzonderingen:
  • Is jouw kind niet in staat om een vertrouwenspersoon aan te duiden (omdat hij bv. te jong is), en je vindt het belangrijk dat hij toch een vertrouwenspersoon heeft, dan kan jij een vertrouwenspersoon aanduiden in zijn plaats.
  • Is er een belangenconflict tussen jou en je kind, dan kan de directeur van de jeugdhulpvoorziening of een medewerker van de intersectorale toegangspoort een vertrouwenspersoon aanduiden.

Ook dan blijft het de bedoeling dat een onafhankelijke vertrouwenspersoon gekozen wordt met wie je kind een vertrouwensband heeft of kan opbouwen.

2. Hij is meerderjarig;

Ouder dan 18 jaar.

3. Hij is op geen enkele wijze betrokken bij de lopende jeugdhulp;

Jij , als ouder, of een inwonend gezinslid kan niet optreden als vertrouwenspersoon, maar een familielid die niet betrokken is bij de jeugdhulp wel. Ook de individuele begeleider van je kind kan niet zijn vertrouwenspersoon worden, maar de begeleider van een andere leefgroep binnen de voorziening of een leerkracht van school wel.

4. Hij heeft een blanco uittreksel uit het strafregister model 2.

Dit  uittreksel kan men meestal gratis afhalen of online aanvragen bij de dienst bevolking van de gemeente waar men gedomicilieerd is. 

Wanneer aan deze voorwaarden is voldaan, kan de jeugdhulpverlening de bijstand van de vertrouwenspersoon niet weigeren.

Als je kind zich door iemand wil laten ondersteunen die niet aan alle voorwaarden voldoet, hoeft de jeugdhulpverlening dit niet noodzakelijk te weigeren (maar ze kan dit wel). Deze vertrouwensfiguur of steunfiguur beschikt evenwel niet over dezelfde mogelijkheden en rechten als de ‘officiële’ vertrouwenspersoon, maar kan toch betekenisvol zijn tijdens de hulpverlening.

Rechten en mogelijkheden

De vertrouwenspersoon moet jouw kind zo goed mogelijk bijstaan en ondersteunen binnen de jeugdhulp. Het is belangrijk dat de minderjarige:

  • zijn mening en visie over de jeugdhulp van bij het begin duidelijk bespreekt met zijn vertrouwenspersoon;
  • goed afspreekt met zijn vertrouwenspersoon wanneer hij ondersteuning wenst, en wat hij wil dat de vertrouwenspersoon wel of niet doet.

De vertrouwenspersoon kan gedurende het hele hulpverleningstraject een vast aanspreekpunt voor je kind zijn. Om zijn taak zo goed mogelijk uit te voeren, kan de vertrouwenspersoon, na én in overleg met je kind, o.a.

Jeugdhulpverleners moeten, wanneer de minderjarige hiermee akkoord gaat, de vertrouwenspersoon actief op de hoogte brengen van alle beslissingen over de jeugdhulp. 

De vertrouwenspersoon kan, samen met de minderjarige of alleen, het dossier van de minderjarige inzien.

Belangrijk: de vertrouwenspersoon heeft geheimhoudingsplicht. Hij kan vertrouwelijke informatie die hij verneemt door zijn optreden als vertrouwenspersoon dus niet zomaar bespreken met derden.

Recht op bijstand voor ouders?

Het decreet Integrale jeugdhulp voorziet enkel in een recht op bijstand wanneer je als ouder toegang wenst tot het dossier van je minderjarige kind bij de toegangspoort, de gemandateerde voorziening of de sociale dienst jeugdrechtbank.

In alle andere situaties heb jij, als ouder, geen recht op bijstand van een vertrouwenspersoon. Hulpverleners kunnen wel toelaten dat ouders een beroep doen op een vertrouwensfiguur of steunfiguur om hen te ondersteunen, maar zijn hiertoe niet verplicht. Deze persoon heeft evenwel niet dezelfde mogelijkheden en rechten als een officiële vertrouwenspersoon.

Samen kansen creëren; dat is het verhaal van de jeugdhulp in Vlaanderen. We geven kinderen,  jongeren en gezinnen een duwtje in de rug, zodat ze snel zelf verder kunnen. Ofwel bieden we, indien nodig, langdurige ondersteuning aan; op maat en met respect voor de keuzes van jongeren en hun ouders. We versterken op een positieve manier hun eigen krachten. Zo kan iedereen bij de start van zijn of haar leven volwaardig deelnemen, waarbij de samenleving er zelf ook op vooruit gaat.

Jongeren en hun ouders kunnen rechtstreeks aankloppen bij tal van diensten voor begeleiding en advies. Wie nood heeft aan meer intensieve ondersteuning, kan aangemeld worden bij de toegangspoort die de geschikte hulp toewijst. Loopt de hulp vast of wordt deze niet aanvaard? Dan kan een gemandateerde voorziening (Ondersteuningscentrum Jeugdzorg of Vertrouwenscentrum Kindermishandeling) de hulpverlening mee opvolgen of nieuwe hulp opstarten. Bij een onverwachte crisis staat een netwerk van diensten klaar. Als de hulpverlening moeilijk verloopt, kunnen overleg en bemiddeling een uitweg bieden.

De Vlaamse jeugdhulp verbindt delen van 6 administraties uit het welzijns- en onderwijslandschap, en geeft ruimte aan tal van partners binnen een breed netwerk van professionals. Jongeren en hun ouders maken structureel deel uit van het beleid. Jeugdhulp bereikt elk jaar een paar honderdduizend kinderen en jongeren in Vlaanderen. Meer info: www.jongerenwelzijn.be, www.vaph.be, www.kindengezin.be, www.departementwvg.be, www.zorgengezondheid.be, onderwijs en vorming.

Deze tekst wordt vervangen.